معاون قضائی ستره محکمه به منظور بررسی و بهبود امور محاکم به ولایات تخار، سمنگان، فاریاب و سرپل سفر کرد

محترم شیخ محمد قاسم (راسخ) معاون قضائی مقام عالی ستره محکمه؛ با همراهی محترم مولوی عبدالولی (محمود) معاون ریاست عمومی تفتیش قضائی و هیئت همراه‌شان، از تاریخ ۲۱ الی ۲۸ ماه ذوالحجة الحرام سال ۱۴۴۷هـ ق جهت بازدید و ارزیابی اجراآت محاکم به ولایات تخار، سمنگان، فاریاب و سرپل سفر نمود.
هیئت عالی رتبه ستره محکمه ضمن ارزیابی اجراآت، حاضری و طرز سلوک منسوبین محاکم آن ولایات با ر‌ؤسای محاکم مرافعه، رئیس محکمه نظامی، رؤسای دواوین مرافعه و ابتدائیه شهری، رؤسای محاکم ابتدائیه ولسوالی‌ها، آمرین وثایق و حقوق و عموم اعضای قضائی محاکم مرکز و محاکم ولسوالی‌ها جلسات ګوناګون دایر نمود.
محترم شیخ محمد قاسم (راسخ) در این جلسات اظهار داشت که نظام اسلامی نعمتی بزرگ و ارزشمند است و همه ما باید شکرگزار الله متعال باشیم که این نظام را در سرزمین ما نافذ ساخته است و تأکید کرد که هیچ‌گونه عذر، بهانه یا مانعی نباید سبب جلوگیری از تطبیق شریعت اسلامی در نظام اسلامی گردد.
شیخ صاحب افزود، که هر منصب، اگر بزرگ باشد یا کوچک، در اصل یک مسؤولیت و امانت است، بناءً هر مسؤول مکلف است به وظایف و مسؤولیت‌های خویش توجه جدی داشته باشد و امور محوله را با دقت کامل، احساس مسؤولیت و به بهترین وجه ممکن انجام دهد.
همچنان معاون صاحب قضائی افزود که پیشرفت و ترقی هر نظام در هماهنگی، اتحاد و تقوا است، بناءً با یکدیگر مشورت و هماهنگی مؤثر داشته باشید و از اوامر شرعی و اصولی آمرین مافوق خویش اطاعت نمائید، تلاش کنید در صدور فیصله‌ها دقت بیشتری به خرج داده شود و تحقیقات همه‌ جانبه و دقیق صورت گیرد؛ تا عدالت شرعی به‌ گونه درست تطبیق گردد و از هر گونه واسطه به ‌طور جدی جلوگیری شود.
در ادامه شیخ صاحب تأکید ورزید، بخاطر جلوگیری از تأخیر و التوی دوسیه‌ها مفتی و قاضی محکمه نیز در تحریر فیصله‌ها همراه محرر قضائی همکاری نمایند، در موارد اقرار توجه و دقت داشته باشید که آیا اقرار صریح است، مشبوه نباشد و آیا اقرار موجب حکم است یا خیر؟ و نیز در موارد شهادت و سوگند زیاد دقت داشته باشید.
محترم شیخ محمد قاسم (راسخ) صاحب افزود، یکی از علت‌ها و اسباب تأخیر دوسیه‌ها نقض شدن فیصله‌های محاکم تحتانی در محاکم فوقانی است؛ لهذا کوشش نمائید در ابتدأ فیصله و حکم خویش را بعد از دقت، تحقیقات و غور همه جانبه صادر نمائید؛ تا در مرحله محاکم فوقانی مورد تائید قرار بگیرد و از تأخیر دوسیه‌ها جلوگیری گردد، محاکم فوقانی نیز حین بررسی دقت، توجه و حسن نظر به تائید فیصله‌های محاکم ابتدائیه داشته باشند در صورت قابل تائید باشد، مورد تائید قرار دهند و در صورت که قابل نقض باشند، با ذکر دلایل موارد نقضی بطور مدلل تحریر گردد.
همچنان معاون صاحب قضائی برای ممسؤولین و منسوبین محاکم هدایات و توصیه‌های ذیل نمود:

۱- حقوق عامه مردم و چشم همه عوام و خواص به محاکم بسته است؛ اگر کما حقه مسؤولیت خویش را اداء کنیم خداوند اعزاز اعطاء میکند، اگر خدای ناخواسته در مسؤولیت خود غفلت و سستی کنیم، باز کسی نیست که ما و شما را از خداوند (جل جلاله) خلاص کند، باید قدر مسؤولیت را بشناسیم، و شکر گذار باشیم، چیزیکه از طرف ستره محکمه برای ما گفته شده‌است او این است که قدر نعمت الهی که نظام اسلامی است بدانیم و شکر آنرا اداء کنیم.
۲- هماهنگی و مشاورت باید داشته باشیم، هم فکری و اتحاد بین مسؤولین و منسوبین باید باشد، در این صورت کارها به خوبی و وجه پیش میرود و یک الگوی خوب برای نظام اسلامی می‌شویم.
۳- در اجراآت محاکم اندک خطای ما سبب لغزش بزرگ می‌شود، اگر مراجعین روش خراب داشته باشند، از همه اول باید برای آنها توصیه بکنیم و مسؤولیت محاکم را برایش بیان کنیم، خدای ناخواسته نشود که بی‌عدالتی صورت بگیرد.
۴- در موضوعات چند چیز را باید مد نظر بگیریم: عریضه را دقیق مطالعه بکنیم، صورت دعوی را بطور دقیق مطالعه کنیم که چه دعوی دارد و چه می‌خواهد، دفع دعوی را دقیق مطالعه بکنیم که جواب آن چه است، هر یکی از اعضاء محکمه در قبال موضوع به مسؤولیت خود متوجه شویم، که در مورد، قاضی چه مسؤولیت دارد، همچنان مفتی و محرر، پس توصیه برای شما این است که کوشش کنیم به ناحق فیصله صورت نگیرد و حق مردم ضایع نشود و در موضوعات جزائی کوشش کنیم تا یک کسی به ناحق مجازات نشود.
５-     محاکم یک رکن مهم نظام است.
６-    در تطبیق قوانین شریعت هیچ مانع داخلی و خارجی وجود ندارد.
７-     محاکم محور تطبیق قوانین و اصول شریعت است.
８-     مسؤولیت امتیاز نیست، بلکه یک امانت است، زیرا که از همه نصوص معلوم میشود که منصب استحقاق و امتیاز نیست بلکه مسؤولیت است و مسؤولیت خویش را باید اخلاصمندانه  انجام بدهیم، در کار های محکمه اخلاص این است که مثلاً از طرف صبح حاضری هشت بجه و از طرف عصر چهار بجه است، باید به آن پابند باشیم.
９-     برجسته و مهم اشخاصی جامعه ما و شما هستیم، مردم مشکلات خود را به محاکم تقدیم میکنند، باید روش خوب کنیم تا سبب بدنامی نظام اسلامی نگردیم.
１０-    قاضی باید طوری باشد که از رویه و روش آن مظلوم ناامید نشود، ظالم طمع پیدا نکند، باید صورت دعوی و سخنان مدعی مطالعه و شنیده شود.
１１-    قاضی باید به مادیات متوجه نباشد، زیرا اندازه معاش که از طرف امارت اسلامی برای مایان داده میشود، برای ضرورت و حوائج کفایت میکند.
１２-    از تحفه های مردم باید اجتناب کنیم، ضیافت مردم را قبول نکنیم، رد کردن همین چیز ها یکی از جمله مسؤولیت های ما وشما است.
１３-    از ابتداء باید در موضوعات دقت کنیم که آیا مربوط همین محکمه هست و یا خیر؟ اگر مربوط محکمه بود، باید از طرف اعضای محکمه در آن تحقیق صورت گیرد، مفتی محکمه باید در فتوی دادن از کلیات استفاده نکند، بلکه ببیند که آیا همین اقرار، شهادت و قسم سبب اثبات حکم شده میتواند و یا خیر؟ و برای آن باید جزئیه فقهیه پیدا کند.
１４-    در بین اعضای محکمه باید هماهنگی موجود باشد، در موضوعات باید بین اعضای قضائی مشوره صورت گیرد، مشوره و نظر باید تحمیلی نباشد، فیصله باید به سبب اختلاف آراء صورت نگیرد، همچنان اعضای محکمه باید در امورات محکمه با یکدیگرهمکار باشند و فیصله را باید طوری صادر نمایند که قابل نقض نباشد.
１５-    محکمه مرافعه باید موضوع و فیصله را به نظر تائید مطالعه کند و به این فکر باید نباشد که مقصد آن نقض فیصله ها باشد، هرگاه محکمه مرافعه فیصله را نقض میکند باید نقض مدلل باشد، تا که محاکم تحتانی آن نقض را وارد دانسته و به اصلاح آن متوجه شوند.
１６-    محاکم باید در جزا دادن مجرم بسیار متوجه شوند، تا که طبق جرم آن جزا و تعزیر بدهند، زیرا اگر جرم مجرم خفیف باشد، باید در این صورت جزا سنگین داده نشود، اگر جزا و تعزیر طبق جرم نباشد این فیصله حتمًا از طرف محاکم فوقانی نقض می شود.
قابل ذکر است که این هيئت به والی صاحبان و مسؤولین امارتی ولایات مذکور نیز دیدار نمود و در موضوعات مختلف بحث و تبادل نظر نمودند.